ویولا یا آلتو یا ویولن آلتوسازی زهی و آرشه‌ای است از خانواده ویولن. ویولن آلتو همانند ویولن نواخته می‌شود ولی چون در پردهٔ پایین تری می‌نوازد بزرگتر است، زه‌های آن ضخیم ترند و آرشه آن سنگین تر است.

ویولا صدای منطقه متوسط سازهای این خانواده را می‌دهد: از ویولن بم‌تر و از ویولن‌سل زیرتر. از نظر شکل ظاهری مثل ویولن ولی کمی بزرگ‌تر است. چهار سیم ویولا مانند ویولن با فاصلهٔ پنجم درست با هم کوک می‌شوند. زیرترین سیم نت لا با بسامد ۴۴۰ هرتز است که به فاصلهٔ ششم بزرگ بالای نت دوی وسط پیانو است.

طول ویولا حدود ۵ سانتی متر بیشتر از ویلن است و به همین سبب وسعت صوتی ان بم تر است.کوک سیم‌های این ساز به ترتیب از زیر به بم عبارت است از: لا (سیم اول) ر (سیم دوم) سل (سیم سوم) دو (سیم چهارم)سیم‌های ویولا نسبت به سیم‌های ویلن یک فاصله پنجم درست بم تر کوک می‌شوند.

نت این ساز را با کلید دوخط سوم می‌نویسند. دامنه پرده نرمال از دو زیر تا دو میانی است که تا حدود سه اکتاو گسترش دارد. در یک ارکستر نوازندگان ویولا معمولا جلوی رهبر می‌نشینند و تُن آن را می‌توان از ویلن‌ها تشخیص داد زیرا اغلب ملایمتر هستند. تا چندی پیش ویلن آلتو را سیندرلای خانواده ارکستر تلقی می‌کردند و ساز سولو به شمار نمی‌آمد

از خصوصیات بارز این ساز دوست داشتنی می توان به اندازه بزرگ ساز نسبت به ویولن و همچنین ایجاد فضاها و رنگ های حسی خیلی عاشقانه با صدای این ساز اشاره کرد . در ایران اکثر نوازندگان ویولا ابتدا نوازنده ویولن بوده اند و کمتر کسی پیدا می شود که از ابتدا این ساز را بطور تخصصی نواخته باشد. البته باید به این موضوع اشاره کرد که برای کسی که ویولن می زده و بعد بخواهد ویولا بنوازد کار سختی است زیرا ویولن ساز بسیار سبک و راحتی است و چون ویولا ابعاد بزرگتری دارد و سنگینتر می باشد نواختن آن برای نوازنده ویولن سخت است در ضمن کوک ویولن می لا ر سل است ولی در ویولا کوک سیمها به ترتیب لا ر سل دو می باشد و همین کار را برای نوازنده ویولن سخت می کند.البته از نظر علمی نوازنده ویولن هیچگاه نمی تواند نوازنده تخصصی ویولا باشد. خانواده سازهای زهی ارکستری که شامل ویولن ها و ویولا و ویولن سل و کنترباس می شوند بیشتر بدرد اجراهای کلاسیک می خورند تا اجراهای ایرانی.

 Viola